LGS ve YKS süreci, öğrenciler için yalnızca akademik değil, aynı zamanda duygusal bir yolculuktur. Bu dönem; beklentilerin arttığı, rekabetin yoğunlaştığı ve zaman baskısının hissedildiği bir süreçtir. Ancak birçok öğrenci için en büyük sorunlardan biri dikkat dağınıklığıdır. Sınav Yolculuğunda Dikkat Dağınıklığı: LGS ve YKS Süreci, hem öğrencilerin hem ailelerin doğru şekilde anlaması gereken önemli bir konudur.
Her dikkat sorunu DEHB değildir. Ancak yoğun sınav döneminde artan stres, kaygı ve dijital uyaranlar odaklanmayı ciddi şekilde zorlaştırabilir.
LGS ve YKS Sürecinde Dikkat Neden Dağılır?
Sınav süreci uzadıkça zihinsel yorgunluk artar. Özellikle ergenlik döneminde beyin gelişimi devam ettiği için dikkat süreleri dalgalanabilir.
Başlıca nedenler:
- Performans kaygısı
- Sosyal medya ve telefon kullanımı
- Uyku düzensizliği
- Uzun çalışma saatleri
- Motivasyon kaybı
- Mükemmeliyetçilik
Dikkat, yalnızca irade meselesi değildir; biyolojik ve psikolojik faktörlerden etkilenir.
Kaygı ve Dikkat İlişkisi
Kaygı arttığında beyin tehdit algısına odaklanır.
Öğrenci:
- “Ya yapamazsam?”
- “Ya kazanamazsam?”
gibi düşüncelerle zihinsel kaynaklarını tüketir. Bu da bilgiyi işleme ve hatırlama kapasitesini düşürür.
Dijital Dikkat Bölünmesi
Telefon bildirimleri ve kısa süreli içerikler, beynin hızlı ödül sistemini aktive eder. Uzun süreli odak gerektiren ders çalışmaları bu nedenle zorlaşır.
Özellikle:
- Sürekli mesaj kontrolü
- Sosyal medya molaları
- Arka planda açık video içerikleri
odak süresini belirgin şekilde azaltır.
Gerçek Dikkat Eksikliği ile Geçici Dikkat Sorunu Arasındaki Fark
| Özellik | Geçici Dikkat Sorunu | DEHB |
| Süre | Sınav dönemine özgü | Çocukluktan beri |
| Alan | Genellikle dersle sınırlı | Birçok alanda |
| Neden | Stres, yorgunluk | Nörogelişimsel |
Eğer dikkat sorunu çocukluk döneminden beri devam ediyorsa, profesyonel değerlendirme gerekebilir.
LGS ve YKS Sürecinde Belirtiler
- Uzun süre aynı konuya odaklanamama
- Çalışırken hayal kurma
- Soruları sonuna kadar okuyamama
- Dikkatsizlikten basit hata yapma
- Çalışmaya başlamakta zorlanma
Bu belirtiler süreklilik gösteriyorsa destek alınmalıdır.
Psikiyatrik Yaklaşım
- Ayrıntılı Değerlendirme
Dikkat sorununun kaynağı belirlenir. Kaygı, depresyon veya DEHB ayırıcı tanısı yapılır.
- Kaygı Yönetimi
- Nefes egzersizleri
- Gerçekçi hedef belirleme
- Bilişsel yeniden yapılandırma
- Çalışma Planı Yapılandırması
- 25-30 dakikalık odak blokları
- Planlı mola sistemi
- Günlük küçük hedefler
- Gerekirse İlaç Tedavisi
DEHB tanısı varsa uygun ilaç tedavisi planlanabilir.
Aileler Nasıl Destek Olmalı?
- Sürekli performans sorgulaması yapmayın
- Çalışma saatini değil verimliliği önemseyin
- Telefon kullanımında ortak kurallar belirleyin
- Dinlenme zamanına izin verin
- Kıyaslamadan kaçının
Destekleyici ortam, dikkati güçlendirir.
Ne Zaman Uzman Desteği Gerekir?
- Dikkat sorunu uzun süredir varsa
- Akademik performans ciddi düşmüşse
- Yoğun kaygı belirtileri varsa
- Uyku düzeni bozulmuşsa
- Motivasyon tamamen kaybolmuşsa
Bu durumda profesyonel değerlendirme önemlidir.
İstanbul Şişli–Fulya–Nişantaşı bölgesinde kliniği bulunan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, sınav sürecindeki dikkat sorunlarını bütüncül yaklaşımla değerlendirmektedir. Birincil uzmanlık alanı çocuk ve ergen psikiyatrisi olan Uzm. Dr. Mustafa Kemal ÖZCAN, hem dikkat süreçlerini hem kaygı dinamiklerini birlikte ele almaktadır.
Sonuç
Sınav Yolculuğunda Dikkat Dağınıklığı: LGS ve YKS Süreci, yalnızca ders çalışma alışkanlığıyla ilgili değildir. Kaygı, dijital uyaranlar, uyku düzeni ve psikolojik faktörler odaklanmayı doğrudan etkiler.
Doğru planlama, dengeli yaşam düzeni ve gerektiğinde uzman desteği ile dikkat süreci güçlendirilebilir. Sınav bir maratondur; sürdürülebilir denge, başarıdan daha değerlidir.
