Bu gönderiyi derecelendirin!
[Toplam: 1 Ortalama: 5]

Çocuklarda Dijital Oyun Bağımlılığı

Çocukların, saatlerce, günlerce bilgisayar başından kalkmaması ya da sadece tuvalete gitmek için kalkıyor olması anne-babalara tanıdık gelecektir. Ya da “Saatlerdir o oyunun başındasın, biraz dışarı çık da temiz hava al!” cümlesi… Fakat çoğu kez oyun bağımlılığı gibi, davranışsal bağımlılıklar konusunda kimyasal bağımlılıklarla aynı özveriyi gösteremiyoruz. Oysa, durum öyle değil. Uzmanlar, oyun bağımlılığı için psikolojik destek alınmasının şart olduğunu belirtiyorlar. Mayıs 2019’da Dünya Sağlık Örgütü, oyun bağımlılığını; resmen bir hastalık olarak kabul etti (Alkan, 2019).

Oyun Bağımlılığı Nedir?

Oyun bağımlılığı “Son on iki ayda, oyunun diğer ilgi alanlarına ve günlük aktivitelere göre öncelikli hal alması, oyun oynama üzerinde kontrolün azalması ve olumsuz sonuçlarına rağmen oyunun devam etmesi” durumudur. Oyun oynama bozukluğu, bireyin kişisel, ailevi, sosyal, eğitimsel ve mesleki alanlarında işlev kaybı şeklinde kendini gösteren uzun süreli bir bozukluktur (Duran, 2020).

Bunun yanında oyun oynayan her çocuk da oyun bağımlısı değildir. Çocuğunuzun, çeşitli oyunlar oynaması ya da yeni çıkan oyunlarla ilgili bilgi ve ilgi sahibi olması, onun oyun bağımlısı olduğunu göstermez. Bir eylemin bağımlılık olarak tanımlanabilmesi için devamlı olarak tekrarlanması gerekir (Irmak, Erdoğan, 2016: 128-137).

İnsanlar Neden Oyun Oynar? – Oyun Bağımlılığının Nedenleri

Genetik ve fizyolojik faktörler

  • Dijital oyunlar çocuğun merak ve keşfetme duygusuna hitap eden araçlardır.
  • Dijital oyunlar online ortamda sosyalleşmeyi kolaylaştırır.
  • Dijital oyunlar çocuğa kimliğini farklı şekillerde inşa ve ifade etme imkanı sunmaktadır.
  • Dijital oyunlar sıkıntı ve kaygılarla baş etmede kolaylık sağlamaktadır.
  • Dijital oyunlar çocukta başarma ve tamamlama duygusunu tatmanın kolay yoludur.

Sosyal çevre ve aile içi iletişimde sorunlar

Oyun bağımlılığının nedenleri arasında aile içindeki yetersiz iletişim çok önemli bir yer tutar. Ailenin; çocukla yeterince ilgilenmemesi, tutarlı olmayan davranış ya da sözler ve ailede yaşanılan fiziksel ya da sözlü şiddet olayları, çocukların oyun bağımlılığı kıskacına girmesine neden olmaktadır (Alkan, 2019).

Diğer nedenler

Çocukları ve gençleri oyun bağımlılığına iten nedenler arasında şunlar da sayılabilir:

  • Günlük hayatta yaşanan problemlerin sıklaşması
  • Kötü hissettiren olay ya da durumlardan kaçma arzusu
  • Kendini bir topluluğa ait hissetme isteği
  • Gerçek hayatta doyuma ulaştırılamayan sosyalleşme isteği
  • Sosyal iletişimde yaşanan güçlükler

Oyun Bağımlılığının Belirtileri

Yeşilay’ ın ‘Oyun Bağımlılığı Nelere Yol Açıyor?’ başlıklı yazısına göre belirtiler çoğunlukla;

  • Önceden sevilerek yapılan şeylere karşı ilgi kaybı.
  • Oyun oynanmadığı zamanlarda da sadece oyunu düşünme.
  • Oyunu azaltmak ya da bırakmak istediğinde başarısız olma ve oynamaya devam etme.
  • Fiziksel (göz problemleri, aşırı kilo alma ya da kilo verme, uyku problemleri gibi), psikolojik (stres, kaygı, öfke gibi) ve sosyal (aile ve arkadaşlar ile ilişkiler) sorunlar yaşama ve buna rağmen oyun oynamaya devam etme.
  • Oyun nedeni ile iş, eğitim ve ilişkilere dair önemli bir fırsatı ya da fırsatları kaybetme.

Oyun Bağımlılığı Nasıl Önlenir? Tedavisi Nasıl Olmalı?

En etkili tedavinin “İlaç, Bilişsel Davranışçı Terapi ve aileye verilen psikoeğitim” olduğu bu güne değin görülmüştür. Bunların yanında spor ve sanat gibi çocuğun sevdiği ve yapabildiği, sürekli ve düzenli bir etkinliği yapması da tedaviye fayda sağlamaktadır (Duran, 2020).

Ebeveynlere tavsiyeler:

  • Çocuğunuzla zaman geçirin. Beraber yapılacak aktivitelerle çocuğun ekrana bağımlı olmasını önleyebilirsiniz.
  • Çocuğunuz size bir şey anlatırken, onu iyi dinleyin. Sağlıklı bir iletişim içinde olduğunuzu hissettirin.
  • Çocuğunuzun fazla oyun oynamasından şikayetçiyseniz biraz da ebeveynlerin kendisine bakması önerilir. Ona, “Çok oyun oynuyorsun!” derken siz saatlerce telefonla ilgileniyorsanız uyarılarınızın hiçbir anlamı olmayacaktır.
  • Eğer, çocuğunuzu oyunlardan uzaklaştıramıyorsanız kısıtlamalar koyarak belli sürelerde oynamasını sağlamaya çalışın.

 

DİKKAT! – TABLET-BİLGİSAYAR ÖDÜL DEĞİLDİR

Lütfen anne-babalar oyunları, çocuklarınıza ödül ya da ceza gibi sunmayın. Küçük yaştan itibaren çocuklarınızı oyalamak, yemek yedirmek için ellerine tablet veya telefon vermeyin. Tableti ve bilgisayarı ödüllendirme aracı olarak kullanmayın.

Örneğin “Eğer ödevini yaparsan bilgisayarda oynayabilirsin.” gibi bir ödül cümlesi kullanmayın. Hatalı bir davranışı sebebiyle de oyun oynamasını yasaklamak gibi bir tutum içerisine de lütfen girmeyin. Böylece istenen bir davranışı geliştirmek isterken kendi ellerinizle çocuklarınıza istenmeyen davranışlar kazandırmayın.

Son olarak “Acaba benim çocuğum oyun bağımlısı mı?” “Normal oyun oynama süresi ne kadar? ya da “Normal ve problemli oyun oynamayı nasıl ayırt edebilirim” gibi sorulara yanıt bulmak isterseniz, kısa (7 madde), kullanımı kolay Türkçe-Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (DOBÖ)’ni ergenlere uygulayabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

TOP